https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/1705 2026-04-20T15:17:27Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/1730 Edukacja w warunkach zmian cywilizacyjnych Gerlach, Ryszard Zmiana jest obecnie jednym z najczęściej używanych terminów, za pomocą którego próbuje się opisywać, charakteryzować, analizować czy wyjaśniać szereg zjawisk, jakie dokonują się we współczesnym świecie. Jednym ze sposobów ułatwiających człowiekowi odnajdywanie się w tej skomplikowanej współczesności jest edukacja. To edukacja stwarza szanse zrozumienia świata, który nas otacza, zmian, jakie w nim zachodzą, ale także zmian, jakie dokonują się w nas samych, jako członkach określonych grup zawodowych, społecznych, określonych narodów, jako mieszkańcach „globalnej wioski”, ale także jako w pełni autonomicznych jednostkach. dotyczy to zarówno edukacji dzieci i młodzieży, jak i edukacji osób dorosłych będących w okresie aktywności zawodowej, a także w tzw. trzecim wieku. dotyczy to edukacji szkolnej, ale też pozaszkolnej, ogólnej i zawodowej, realizowanej w specjalnie do tego celu powołanych instytucjach, ale także w sposób samodzielny. Uznając nieuniknioność zmian, w niniejszym artykule zaakcentowano rolę edukacji w przygotowaniu jednostki do życia i pracy w świecie zmiany. Change is currently one of the most widely used terms, through which one attempts to describe, characterize, analyse or explain a number of phenomena taking place in the modern world. One of the ways to help man find themselves in this complex present is education. Education provides opportunities to understand the world that surrounds us, the changes that occur in it, but also the changes that are happening within ourselves, as members of certain professional and social groups, certain nations, as the inhabitants of the „global village”, but also as fully autonomous individuals. This applies both to children and youth education as well as the education of adults, who are in the period of professional activity or the so-called third age. This applies to school education, but also after-school, general and vocational education, implemented in specially established institutions or independently. Recognizing the inevitability of changes, this paper highlights the role of education in preparing individuals to live and work in a world of change. 2014-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/1729 Edukacja kulturalna wobec wyzwań cywilizacyjnych Kunikowski, Stanisław Edukacja kulturalna nierozerwalnie związana jest z pedagogiką kultury. Przed pedagogiką kultury staje ogromny ciężar szczególnej odpowiedzialności za dokonujący się proces zmian i przeobrażeń w kulturze współczesnej, nie tylko w skali narodowej, ale także globalnej. dokonujące się przemiany społeczne związane z pogłębiającym się niejednokrotnie kryzysem w sferze edukacyjnej i wychowawczej, społecznej i gospodarczej, sprawiają, że dotychczas uznawane za uniwersalne wartości, takie jak np. piękno i prawda, straciły na znaczeniu w odbiorze społecznym. Stąd też potrzeba zwrócenia szczególnej uwagi na problemy związane z wychowaniem estetycznym, wychowaniem do uczestnictwa w kulturze. W dobie społeczeństwa konsumpcyjnego na czoło wysuwają się dziś wartości materialne i społeczne. W związku z powyższym istnieje pilna potrzeba dokonania przez przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych prób przewartościowania akcentów aksjologicznych, dostosowujących je do aktualnych potrzeb związanych bezpośrednio z pracą, czasem wolnym, rolą środków masowego przekazu, sztuką i animacją kulturalną oraz uczestnictwem w nich szerokich grup społeczeństwa. Nowe wyzwania w procesie edukacji kulturalnej stają przed szkołą i instytucjami kulturalnymi, organizacjami społeczno-kulturalnymi, organizatorami uniwersytetów trzeciego wieku. Nie należy więc pomijać potrzeby edukacji permanentnej, zarówno adresowanej do ludzi dorosłych pracujących zawodowo, jak i do osób w wieku poprodukcyjnym. Zadaniem edukacji kulturalnej, a zarazem szeroko pojętej edukacji humanistycznej jest niesienie pomocy i wsparcia każdej jednostce w dążeniu do poznania wszelkich przejawów życia kulturalnego, a co za tym idzie, także poszukiwania tych wartości, które nadają humanistyczny sens ich życiu i działaniu w społeczeństwie. Cultural education is inextricably linked with pedagogy of culture. Pedagogy of culture faces a huge burden of responsibility for carrying out specific process changes and transformations in contemporary culture, not only at the national but also global level. Occurring social changes associated with the deepening crisis in educational, social and economic spheres, make it so far considered as universal values , such as beauty and truth lose their importance in social perception. hence the need to pay particular attention to the problems of aesthetic education, education to learn how to participate in the culture. in the era of the consumer society, the material and social values are the leading ones. Therefore there is an urgent need for the representatives of various scientific disciplines to make attempts to reevaluate axiological accents and adapting them to the current needs directly related to work, leisure, the role of the mass media, art and cultural animation and participation in these by broad groups of the population. in the process of cultural education new challenges arise for school and cultural institutions, for socio-cultural organizations and organizers of the universities of the third age (open universities). One should not overlook the need for lifelong learning, both addressed to working professionals and people at retirement age. The task of cultural education and also humanistic education in broader meaning is to help and support each individual in the pursuit of acquaintance with all forms of cultural life, and hence, looking for those values that give humanistic meaning to their lives and action in society. 2014-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/1728 Alfabetyzacja i edukacja podstawowa osób dorosłych jako wyzwanie teraźniejszości Przybylska, Ewa Autorka podejmuje kwestię analfabetyzmu funkcjonalnego w wysoko uprzemysłowionych krajach bogatego Zachodu. W nawiązaniu do najnowszych badań empirycznych przeprowadzonych w Anglii, Francji i Niemczech pokazuje skalę zjawiska. Wymusza ono działania ze strony polityki i systemów oświatowych. Międzynarodowe gremia ekspertów pracują nad kwestiami terminologicznymi. Pojawiają się również nowe koncepcje pracy alfabetyzacyjnej, które podkreślają aspekty psycholingwistyczne i społeczny wymiar piśmienności. Piśmienność jest w nich rozumiana jako praktyka społeczna, na której kształt wpływ wywierają przede wszystkim środowisko życia człowieka, jego biografia, wykształcenie, potrzeby i aspiracje. Z pewnością piśmienność nie ogranicza się do techniki opanowania pisma. The author takes the issue of Literacy in industrialized wealthy countries. Referring to the empirical research conducted in England, France and Germany, shows the scale of the phenomenon, which imposes activities carried out by policy and educational systems. international experts groups still are working on terminological problems. This orientation towards new literacies is largely psycholinguistic or sociocultural in nature There are a lot of new concepts of Literacy. Literacy is a social practice, not simply a technical and neutral skill; that is always embedded in socially constructed principles. 2014-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/1727 Prekarna praca jako produkt współczesnej cywilizacji Tomaszewska-Lipiec, Renata W opracowaniu podjęto problematykę przeobrażeń współczesnego świata pracy, zwłaszcza elastycznych form zatrudnienia i organizacji pracy oraz rosnącego zapotrzebowania na pracowników portfolio. Rozważaniom poddano również rozwój tzw. „prekarnej pracy”, która stanowi bezpośrednią konsekwencję elastyczności płac, zatrudnienia i umiejętności. Ten upowszechniający się na całym świecie nowy rodzaj pracy stanowi wyzwanie dla systemu edukacji i jest powiązany z jego urynkownieniem. This paper discusses the problem of transformations of the contemporary world of work, especially flexible forms of employment and work organization, and the growing demand for portfolio workers. Considerations involve also the development of the so-called ‘precarious work’, which is a direct consequence of the flexibility of salary, employment and skills. The worldwide increase in this new kind of work is a challenge for the education system and is associated with its marketization. 2014-01-01T00:00:00Z