https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/531 2026-04-09T02:29:06Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/542 Nota wstępna do przekładu tekstu Johanna Friedricha Herbarta "Dwa wykłady o pedagogice" Stępkowski, Dariusz Prezentowane tłumaczenie dwóch pierwszych wykładów Johanna Friedricha Herbarta (1776-1841) powstało na podstawie tekstu opublikowanego w pierwszym z dziewiętnastu tomów edycji pt. Johann Friedrich Herbart’s sämmtliche Werke in chronologischer Reihenfolge (por. Herbart, 1882a). Poniżej zwrócę uwagę na dwie sprawy: po pierwsze, okoliczności prowadzące do spisania wykładów, i po drugie, najważniejszy, moim zdaniem, poruszany w nich problem. 2009-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/541 Dwa wykłady o pedagogice Herbart, Johann Friedrich 2009-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/540 Jedność w różnorodności i różnica w jedności - w dwusetną rocznicę urodzin Bronisława F. Trentowskiego Andrukowicz, Wiesław W roku 2008 obchodziliśmy dwusetną rocznicę urodzin B.F. Trentowskiego, wobec tego jest wybitna okazja do zasygnalizowania problemu aktualności jego pedagogiki filozoficznej. Mamy tu bowiem do czynienia z filozofem i pedagogiem tyleż oryginalnym, co nierozumianym i niedowartościowanym, a przecież w ogromnym obszarze jego twórczości, dającym się wpisać we współczesny dyskurs humanistów, a zwłaszcza pedagogów. Jest rzeczą kapitalną, iż to, co zwyczajowo uznajemy za postmodernizm (brak pretensji do absolutnej jedności) było już przedmiotem refleksji Trentowskiego, którego dorobek możemy śmiało porównywać z dorobkiem czołowych przedstawicieli postmodernizmu, szczególnie Wolfganga Welscha. Okazuje się, iż oddalenie w czasie niekoniecznie oddala nas od wartościowych myśli i ciągle aktualnych rozwiązań będących próbą wyrwania pedagogiki z ujęcia ortodoksyjnego, jednocześnie bez skazania rozumu i racjonalności na banicję. In 2008 we commemorated the two-hundredth anniversary of B.F. Trentowski’s birthday, in that case this is an outstanding occasion to indicate a problem of topicality of his philosophical pedagogy. We are dealing here with the original philosopher and educator, however not understood and underestimated, but in a great extent of his output, able to be entered to the current discourse of humanists, particularly educators. It is splendid that what we customarily consider as postmodernism (no claims against the absolute unity) was already a subject of Trentowski’s reflection, whose output can be resolutely compared with the output of the leading representatives of postmodernism, especially Wolfgang Welsch. It turns out that distance in time not necessarily grows us away from valuable thoughts and still current solutions being an attempt of pulling the pedagogy out of the orthodox grasp, without banishing the reason and the rationality at the same time. 2009-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/539 Teoria systemów autopojetycznych Niklasa Luhmanna - między metafizyką a metabiologią Głażewski, Michał Artykuł traktuje o teorii systemów autopojetycznych niemieckiego socjologa i pedagoga Niklasa Luhmanna, obecnie jednej z najciekawszych i najbardziej nośnych odmian ogólnej teorii systemów. Luhmann ujmuje społeczeństwo nie jako zbiorowisko ludzi, lecz jako zamknięty operacyjnie proces komunikacji, co budzi niekiedy kontrowersje ze względu na radykalnie funkcjonalno-cybernetyczny charakter teorii i jej terminologię (np. człowiek jako maszyna nietrywialna). Współcześnie teoria systemów autopojetycznych jest rozwijana i modyfikowana w postaci konkretnych zastosowań dla analiz społecznych na gruncie socjologii i pedagogiki. Artykuł omawia krytycznie możliwości i sposoby działania pedagogicznego w tak specyficznie pojmowanej rzeczywistości społecznej. The subject of the article is the theory of autopoietic systems, developed by the German sociologist and pedagogue Niklas Luhmann, at present one of the most interesting and most bearing variants of the general theory of systems. Luhmann understands the society not as an assemblage of people, but as an operative closed process of communication. Such an attitude sometimes wakes controversies because of its radical functional-cybernetic character of the theory and the terms applied (e.g. a man as a non-trivial machine). Contemporarily, the theory of autopoietic systems has been developed and modified in form of specific applications for social analyses in sociology and pedagogics. In the article, the possibilities and ways of pedagogical working in such a specifically comprehended social reality are showed and discussed critically. 2009-01-01T00:00:00Z