https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/517 2026-04-09T02:29:06Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/530 Kształcenie a kultura. Uwagi na podstawie artykułu Immanuela Kanta „Co to jest Oświecenie"? i Mosesa Mendelssohna "W kwestii: Co znaczy oświecać"? Benner, Dietrich Tematem prezentowanego artykułu jest zależność między oświeceniem a kształceniem. Autor rozpatruje go w trzech etapach. W pierwszym jego uwaga koncentruje się na słynnej rozprawie Immanuela Kanta Co to jest Oświecenie? Na jej podstawie wypracowuje szerokie i wąskie rozumienie pojęcia „oświecenie”. W drugim etapie przedmiotem analizy jest esej Mosesa Mendelssohna W kwestii: co znaczy oświecać? Stosunek między oświeceniem a kształceniem jest tu głównym wątkiem rozważań. Na zakończenie, w trzecim etapie dokonano porównania obu stanowisk w odniesieniu do kwestii: jak umożliwić wzajemne oddziaływania między oświeceniem a kształceniem przy zachowaniu ich odmienności i niehierarchiczności. Presented article is dedicated to dependence between enlightenment and education. An author considered it in three periods. First of all his attention is being concentrated on famous debate of Immanuel Kant: What the Enlightenment is? Based on this he elaborated wide and narrow meaning of notion the Enlightenment. In second period an object of analysis is Moses Mendelssohn’s essay In the matter: what does it mean to enlighten? Relation between an enlighten and an education is a main thread of consideration. On conclusion, on the third stage performed the comparison both of position with reference to problem: how enable interactions between enlightenment and education with simultaneously maintain them as different and hierarchic. 2008-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/529 Trudności i perspektywy współczesnych badań nad Herbartem (na marginesie monografii Andrzeja Murzyna: J.F. Herbart i jego miejsce w kontekście pokantowskiej myśli idealistycznej) Stępkowski, Dariusz Artykuł jest próbą określenia stanu badań nad filozofią i pedagogiką J.F. Herbarta (1776-1841) w Polsce. Podstawą analizy jest opublikowana przez Andrzeja Murzyna w 2004 roku monografia twórczości urodzonego w Oldenburgu niemieckiego myśliciela. W pierwszym rozdziale wskazuje się na trzy trudności rozpoczętych przed kilkoma laty nowych badań nad Herbartem. W drugim rozważane są nieporozumienia odnośnie do filozoficznego charakteru pedagogiki Herbartowskiej i jej miejsca w opracowanym przez oldenburczyka systemie. Tłem trzeciego rozdziału jest socrealistyczne wypaczenie i zawężenie ujęcia myśli Herbarta, które winno zostać przezwyciężone przez nowy język i nową perspektywę badawczą. W czwartym autor artykułu ocenia szanse ukazania „jasnej strony” pedagogiki Herbartowskiej. Na zakończenie wskazuje on na kierunek, w którym winno się poszukiwać źródła odnowionego spojrzenia na Herbarta i jego myśl. The present article takes an attempt at describing the state of research on J.F. Herbart’s (1776-1841) philosophy and pedagogy in Poland. The analysis is based on a monograph by Andrzej Murzyn published in 2004. The first chapter specifies three areas of difficulty in the new research on Herbart initiated a few years ago. The second chapter explores misunderstandings regarding the philosophical character of Herbart’s pedagogy and its place in the system developed by him. The sociorealistic distortion and limitation of his ideas to be overcome by a new language and research perspective appear as the main concern the third chapter. In the fourth chapter were evaluated the chances of presenting the „bright side” of Herbart’s pedagogy. In the end, a direction was specified, which should be followed in order to discover a new outlook on Herbart himself as well as his philosophy and pedagogy. 2008-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/528 Uniwersytet Humboldta czy wyższa szkoła zawodowa? - o potrzebie znalezienia równowagi między kształceniem akademickim i zawodowym. Egzemplifikacja niemiecka Hejwosz, Daria Artykuł stanowi próbę rekonstrukcji binarnego systemu kształcenia na poziomie wyższym w Republice Federalnej Niemiec. Odwołując się do idei Humboldta, starałam się zrekonstruować kondycję i wyzwania stojące przed współczesnym uniwersytetem. Na tle przemian współczesnego uniwersytetu podjęłam również próbę odpowiedzi na pytanie, czy funkcjonowanie wyższych szkół zawodowych (Fachhochschule) i uniwersytetów w N iemczech oparte jest na współistnieniu czy na konkurencji. Artykuł stanowi również próbę podjęcia odpowiedzi na pytanie, czy polskie szkolnictwo wyższe przygotowuje do pracy zawodowej. Jednocześnie bazując na myśli przewodniej Humboldta, starałam się również odpowiedzieć na pytanie, czy w Polsce istnieje wyraźny podział szkolnictwa wyższego na zawodowe i akademickie. Liczne raporty (m.in. UNDP, OECD) wskazują bowiem, iż polskie szkoły nie przygotowują do przyszłej pracy zawodowej. Przywołując egzemplifikację niemiecką starałam się ukazać możliwy scenariusz rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce z uwzględnieniem podziału na kształcenie zawodowe i akademickie. The article is an attempt to reconstruct the binary system of higher education in the Federal Republic of Germany. Referring to Humboldt’s idea of university I try to reconstruct the shape and the challenges of contemporary university. I also try to answer the question whether the vocational school (Fachhochschule) and universities in Germany coexist or compete against each other. The article is also an attempt to find the answer if Polish schools of higher education prepare students for future jobs. At the same time, having in mind the Humboldt’s idea, I try to answer the question whether there is a clear distinction between vocational training and university education. Many reports (e.g. UNDP, OECD) indicate that Polish schools do not prepare students for the future occupation. Recalling German exemplifications I try sketch out the possible scenario of development of Polish higher education system including the division between vocational training and university education. 2008-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/527 Makdonaldyzacja czy wychowanie? Błasiak, Julita Makdonaldyzacja to pojęcie, które w istotny sposób określa czasy, w jakich żyjemy. Czy zdajemy sobie sprawę, co owa makdonaldyzacja tak naprawdę oznacza? Czym się charakteryzuje? Jakie zmiany społeczne pojawiają się wraz z jej coraz silniejszym wpływem? W artykule przedstawiono to niezwykle złożone zjawisko, opisano perspektywy, jakie otwiera i jednocześnie zagrożenia, jakie może spowodować w sferze funkcjonowania społecznego. Opracowanie w dużej mierze opiera się na publikacjach amerykańskiego autora George’a Ritzera, który interesując się tym zagadnieniem, wnikliwie je analizuje. Warto podkreślić, że tekst nie zawiera żadnych gotowych, jednoznacznych odpowiedzi, dotyczących pojęcia makdonaldyzacji. Jednakże może być zalążkiem do wielu przemyśleń i refleksji, własnych opinii i sądów oraz źródłem bliższego poznania tego zjawiska. The McDonaldization is an idea, which in an essential way determines times we live in. Do we realize, what the McDonaldization really means? How to describe this idea? What social changes we should expect after this? In the article I try to introduce this unusual, complex phenomenon and describe perspectives as well as threats, which could have an influence on people in the social area. This article is based on George Ritzer’s work. This American writer is very fond of this topic. He has analysed this subject deeply and carefully in numerous publications. In the summary, I would like to emphasize that the reader couldn’t be given any explicit answers to the questions I ponder, although I encourage everyone to read and assess it according to one’s own opinion. 2008-01-01T00:00:00Z