https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/3712 2026-04-06T03:43:05Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/3723 Temperament i kompetencje społeczne a osobowy wzrost u nastolatków, którzy doświadczyli krytycznych wydarzeń życiowych Ogińska-Bulik, Nina; Cieślak, Mariusz Celem podjętych badań było ustalenie związku między wymiarami temperamentu i kompetencjami społecznymi a poziomem osobowego wzrostu u nastolatków, którzy doświadczyli krytycznych wydarzeń życiowych. Spośród objętych badaniami 110 adolescentów w wieku 16 lat, 86 (78,2%) przyznało się, że doświadczyło krytycznego wydarzenia życiowego. Grupa ta obejmowała 42 chłopców i 44 dziewczęta. W badaniach zastosowano Kwestionariusz Osobowego Wzrostu – służący do oceny pozytywnych zmian po doświadczonym krytycznym zdarzeniu życiowym, Kwestionariusz Temperamentu oraz Kwestionariusz Kompetencji Społecznych. Uzyskane wyniki badań wskazały na istotne -choć słabe - dodatnie korelacje aktywności i żwawości oraz ujemne reaktywności emocjonalnej Z nasileniem osobowego wzrostu. Żaden z czynników wchodzących w skład kompetencji społecznych nie okazał się istotnie powiązany z występowaniem pozytywnych zmian wynikających z doświadczonego krytycznego wydarzenia. Predykcyjną rolę dla osobowego wzrostu pełnił tylko jeden z analizowanych wymiarów temperamentu, tj. aktywność. Przeprowadzona analiza mediacji nie potwierdziła pośredniczącej roli kompetencji społecznych w relacji między temperamentem a osobowym wzrostem. Uzyskane wyniki sugerują, że uwarunkowany genetycznie temperament pełni ważniejszą role w procesie pojawiania się pozytywnych zmian potraumatycznych niż kształtowane W ciągu życia kompetencje społeczne. The aim of the study was to determine the relationship between the dimensions of temperament and social competences and the level of personal growth in teenagers who have experienced critical life events. Among 110 adolescents, aged 16-17 years, participated in the study, 86 (78.2%) admitted that have experienced critical life event. This group consisted of 42 boys and 44 girls. Personal Growth Questionnaire to assess positive changes after experienced critical life event, Formal Characteristics of Behavior - Temperament Inventory and Social Competences Questionnaire were used in the study. Results of the study indicated significant - though weak - positive correlations of activity and briskness and negative of emotional reactivity with the severity of personal growth. None of the factors included in social competences proved to be significantly associated with the occurrence of positive changes resulting from experienced critical event. Only activity - one of the dimensions of temperament play predictive role for personal growth. The mediation analysis does not confirm the indirect role of social competences in the relation between temperament and personal growth. The results suggest that genetically determined temperament plays more important role in emergence of posttraumatic changes than, shaped over the life, social competences. 2016-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/3722 Mechanizmy neuronalne fluencji semantycznej i literowej: badania z użyciem fMRI. Implikacje kliniczne Szepietowska, Ewa Małgorzata; Gawda, Barbara Zadania wymagające wymieniania słów z kategorii semantycznych (FS) i rozpoczynające się określoną głoską (FF) są często wykorzystywane w praktyce klinicznej. Na bazie badań neuroobrazowych i klinicznych przyjmuje się, że mają one inne podstawy neuronalne a w konsekwencji – różną wartość diagnostyczną. Wykonanie FS wskazuje na sprawność pamięci semantycznej, FF – funkcji wykonawczych. W badaniach własnych opisano i porównano aktywacje mózgowe towarzyszące wykonaniu 2 typów zadań. Badania zrealizowano w schemacie blokowym z zastosowaniem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). Uczestnikami były osoby zdrowe (N = 35). Wyniki wskazują na dyskretne różnice aktywacji mózgowej pomiędzy FS i FF. W realizacji FS jest zaangażowanych wiele okolic obu półkul, szczególnie bocznych i przyśrodkowych części płatów skroniowych oraz dolny zakręt czołowy (IFG - część trójkątna), natomiast w wykonaniu FF uczestniczy głównie część wieczkowa IFG, jądra podstawy oraz móżdżek. Dane te będą omawiane w odniesieniu do praktyki klinicznej. Verbal fluency tasks as semantic fluency (FS) and phonemic fluency (FF) are often used in clinical practice. On the basis of neuroimaging studies and clinical trials, FS and FF are thought to have the different neural bases and different diagnostic value. FS indicates the efficiency of semantic memory while FF is related to executive functions. In our study, brain activation associated with the performance (silent) of two tasks of verbal fluency was examined. Brain activation was measured with functional magnetic resonance 3T during a block schema tasks in 35 healthy individuals. The results show discrete differences in brain activation between FS and FF. FS involved large activation, especially in the lateral and medial structures of temporal lobe and inferior frontal gyrus (triangular part), whereas FF involved activity in the frontal areas, i.e. IFG (opercular part), basal ganglia and cerebellum. These data are discussed in relation to the clinical practice. 2016-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/3721 Wsparcie społeczne a ocena własnej choroby, nasilenie objawów depresyjnych i akceptacja życia z chorobą u kobiet po mastektomii Janowski, Konrad; Tatala, Małgorzata; Jedynak, Tomasz; Księżpolska, Agata; Głowacka, Beata Choroba nowotworowa stanowi dla chorego źródło silnego stresu. Efektywność radzenia sobie z tym stresem zależy od licznych czynników, wśród których znaczącą role odgrywać może wsparcie społeczne. Celem prezentowanych badań było zweryfikowanie, czy poziom spostrzeganego wsparcia społecznego wiąże się z jakością funkcjonowania psychospołecznego u kobiet po mastektomii oraz czy typy wsparcia społecznego są specyficznie powiązane ze wskaźnikami funkcjonowania. Zbadano 70 kobiet po zabiegu mastektomii za pomocą Skali Wsparcia w Chorobie, Inwentarza Depresji Becka, Skali Oceny Własnej Choroby oraz Skali Akceptacji Życia z Chorobą. Kobiety, które deklarowały wyższe wsparcie społeczne, miały istotnie niższy poziom symptomów depresyjnych, wyższe wartości oceny choroby w kategoriach wyzwania i wartości, a niższe jako przeszkody/straty, a także ujawniły wyższą akceptację życia z chorobą. Analiza regresji wykazała, że wsparcie duchowe najlepiej tłumaczyło wariancję w większości wskaźników funkcjonowania. Można stwierdzić, że wsparcie społeczne jest istotnym czynnikiem zmniejszającym ryzyko objawów depresyjnych i zwiększającym szanse optymalnego funkcjonowania psychospołecznego u kobiet po mastektomii. Being affected with cancer is a source of high stress for the patient. The effectiveness of coping with this stress is dependent of various factors, among which social support may play an important role. Social support has been reported as beneficial for psychological functioning in people coping with a disease. The objective of this study was to verify whether levels of perceived social support are associated with adjustment in women who had had mastectomy and whether types of social support are specifically linked to particular indices of adjustment. Seventy women with a history of mastectomy completed: Disease-Related Social Support Scale, Beck Depression Inventory, Disease-Related Appraisals Scale and Acceptance of Life with the Disease Scale. Women who reported higher levels of perceived social support revealed statistically significantly lower levels of depressive symptoms, more intensely appraised their disease terms of challenge and value, and less intensely in terms of obstacle/loss, and revealed higher acceptance of life with the disease. Regression analysis showed that spiritual support was the type of support which significantly accounted for the variance in majority of adjustment indices. It can be stated that social support is a significant factor lowering the risk of depressive symptoms and increasing the chances of optimal psychosocial functioning in women who underwent mastectomy. 2016-01-01T00:00:00Z https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/3720 Wpływ muzyki na odczuwanie bólu, lęku i depresji oraz jakość życia u ludzi z problemami bólowymi różnego pochodzenia Danek, Michał; Danek, Ewa; Danek, Janusz Istnieje wiele badań wskazujących, że wpływ muzyki na organizm człowieka odbywa się na wielu poziomach, zaś ból jest jednym z najczęstszych dolegliwości w praktyce klinicznej i jest objawem wielu problemów fizycznych i psychicznych. Ból związany jest z negatywnymi emocjami (depresją, lękiem, frustracją, gniewem, strachem) oraz z obniżoną jakością życia. W pracy przeglądowej oceniono wpływ muzyki na odczuwanie bólu, lęku, depresji oraz na jakość życia osób z wybranymi problemami bólowymi różnego pochodzenia. W artykule wykorzystano badania, opublikowane w recenzowanych czasopismach naukowych, które znajdowały się W bazie PubMed. Powyższe kwestie zostały omówione w następujących układach: muzyka - ból, muzyka - ból, lęk i depresja, muzyka - ból i lęk w diagnozowaniu medycznym, muzyka - ból i leczenie przeciwbólowe, muzyka - ból i jakość życia. W większości przypadków udowodniono, że terapie muzyką były skuteczne w łagodzeniu bólu (i towarzyszących objawów) oraz miały pozytywny wpływ na funkcjonowanie i jakość życia wielu pacjentów. There are many findings indicate that the music effects on the human organism on many levels, while pain is one of the most common complaints in the clinical practice and is a symptom of many physical and psychological problems. Pain is associated with negative emotions (depression, anxiety, frustration, anger, fear) and with poor quality of live. This review investigated the effects of music on feeling of the pain, anxiety, depression and on the quality of life in people with selected pain problems of various origins. The article was based on the researches that were published in the peer-reviewed journals. A literature research was carried out using the PubMed database. The above issues were discussed in the following systems: music - pain, music - pain and anxiety and depression, music - pain and anxiety in medical diagnostics, music - pain and analgesic therapy, music - pain and quality of live. In most cases, there was clear evidence that music interventions were effective in alleviating of pain (with accompanying symptoms) and had positive effects on function and quality of life of many patients. 2016-01-01T00:00:00Z