https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/4067 2026-04-17T13:44:35Z 2026-04-17T13:44:35Z Głażewski, Michał https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/4089 2017-07-12T00:01:31Z 2016-01-01T00:00:00Z

Kategoria wolności w teorii systemów autopojetycznych Niklasa Luhmanna Głażewski, Michał Przedmiotem artykułu jest pojęcie wolności w teorii systemów autopojetycznych, sformułowanej przez niemieckiego socjologa i pedagoga Niklasa Luhmanna, obecnie jednym z najbardziej interesujących i najbardziej nośnym naukowo wariancie ogólnej teorii systemów. Luhmann rozumie społeczeństwo nie jako zbiorowisko ludzi, ale jako operacyjnie zamknięty proces komunikacji. Taka postawa budzi niekiedy kontrowersje, a to z racji radykalnie funkcjonalno-cybernetycznego charakteru tej teorii i aplikowanych terminów (np. człowiek jako maszyna nietrywialna). Współcześnie teoria systemów autopojetycznych została rozwinięta i zmodyfikowana w postaci konkretnych zastosowań dla analiz społecznych w socjologii i pedagogice. W artykule zostały pokazane niektóre z atrybutów pojęcia wolności w kontekście systemów autopojetycznych: jego funkcji w zakresie kształcenia, celów edukacyjnych, kodów komunikacyjnych, możliwości nauczania i uczenia się dla wychowania wolnych indywidualności. Praca składa się z pięciu części: 1. Wprowadzenie; 2. Istnieć to zawsze znaczy się różnić; 3. Systemowe wychowanie do wolności; 4. Dziecko jako autonomiczne medium wychowania; 5. Czy androidy śnią o elektrycznych owcach? The subject of the article is the notion of freedom in the theory of autopoietic systems, developed by a German sociologist and pedagogue Niklas Luhmann, at present one of the most interesting and most widely held variant of the general theory of systems. Luhmann understands the society not as an assembly of people, but as an operative closed process of communication. Such an attitude sometimes raises controversies because of its radical functional-cybernetic character of the theory and the terms applied (e.g. a man as a non-trivial machine). Presently, the theory of autopoietic systems has been developed and modified in the form of specific applications for social analyses in sociology and pedagogics. The paper shows some of the attributes of the notion of freedom in context of autopoietic systems: its function in education, educational goals, communication codes, teaching and learning possibilities to raise free individuals. The paper consists of five parts: 1. Introduction, 2. To exist always means to be different, 3. Systemic education towards freedom, 4. Child as a autonomic medium of education, 5. Do Androids Dream of Electric Sheep?

2016-01-01T00:00:00Z Olubiński, Andrzej https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/4088 2017-07-23T00:01:28Z 2016-01-01T00:00:00Z

Podmiotowa aktywność własna jako szansa samorealizacji i rozwoju (w świetle założeń edukacji humanistycznej i krytycznej) Olubiński, Andrzej Przedmiotem poniższych rozważań jest problem społeczno-edukacyjnych implikacji ludzkiej aktywności. W tym kontekście gros uwagi poświęcono takim rodzajom zachowań, które wiążą się z optymalnym rozwojem zasadniczych obszarów osobowości. Aktywność zatem rozumiana tutaj jest jako zarówno indywidualna potrzeba rozwojowa, jak i jako naturalny rodzaj relacji jednostki ze światem zewnętrznym. Szczególnie interesująca wydaje się humanistyczna wersja aktywności człowieka, według której (na przykładzie poglądów w tym zakresie głównie E. Fromma) wielostronna oraz autentyczna aktywność optymalizująca rozwój rozumiana jest jako objaw psychofizycznego zdrowia (zdrowa aktywność) oraz wskaźnik twórczej samorealizacji. W konkluzji Autor dochodzi do wniosku, iż w dominującym obecnie systemie neoliberalnego rynku oraz pozornej demokracji, jako podstawowych mechanizmów socjalizacji, w który wpisuje się również system szkolno- -oświatowy, człowiek staje się istotą aktywną pozornie, przygotowaną głównie do biernej konsumpcji, „taśmowej” produkcji oraz reagującą na zewnętrzne bodźce. Taki właśnie „nieludzki” oraz przedmiotowy sposób życia zdominowany przez wszechogarniający człowieka korporacyjny system polityczno-ekonomiczny, wydaje się kształtować osobowości autorytarne, bierne, nietwórcze: a w istocie wręcz psychofizycznie chore, bo niemające szans na pełną samorealizację oraz samourzeczywistnienie. The subject of consideration undertaken in the paper is the issue of social and educational implications of human activity. The article focuses on that kind of behavior which lead to optimal development of personality traits. Activity is therefore understood both as an individual developmental need and a natural kind of relations between a human being and the world. A humanistic version of human activity, expression of which can be easily found in the writings of E. Fromm seems to be particularly interesting. In the light of this idea, a multidimensional, authentic and optimizing human development activity can be considered as an indicator of psychophysical health, ‘healthy activity’, and a sign of a creative self-realization. In his concluding remarks, the author claims that in today’s world, the world dominated by a neoliberal market system and a superficial democracy, both of which play a fundamental role in the process of socialization, man is becoming a being unable to perform self-motivated actions, a being prepared mainly to a passive consumption, ‘conveyor-belt’ production and responding to external stimuli. Such an ‘inhumane’ lifestyle dominated by an overarching corporate social-economical system seems to shape not only the passive and non-creative authoritarian personalities but also, taking into account an idea of ‘healthy activity’, non-healthy personalities resulting from people’s lack of chances for self-realization and self-actualization.

2016-01-01T00:00:00Z Czerwiński, Kazimierz https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/4087 2017-07-16T00:01:24Z 2016-01-01T00:00:00Z

Aksjologiczne konteksty słabości sfery publicznej Czerwiński, Kazimierz W artykule postawiono tezę, że wielu uwarunkowań słabości sfery publicznej należy poszukiwać w obszarze aksjologii. Słabość sfery publicznej przejawia się m.in. obecnością populizmu, manipulacji i indoktrynacji. Negatywne efekty tych zjawisk to różne stereotypy społeczne oraz tak zwane społeczeństwo zakłamane (Wojciech Chudy) czy społeczeństwo dezinformacyjne (Marian Golka). To zaś świadczy o niskim poziomie kultury politycznej wielu obywateli (Edmund Wnuk-Lipiński), co jest warunkowane przede wszystkim niedostatkiem kompetencji obywatelskich. Te negatywne dla demokracji zjawiska są analizowane w kontekście aksjologicznym; za podstawę analiz zostało przyjęte zestawienie wartości dokonane przez Leona Dyczewskiego. The article presents a thesis statement that many conditions of the public sphere weakness should be explored in the field of axiology. The public sphere weakness is manifested, among others, in the presence of populism, manipulation and indoctrination. The negative effects of these phenomena are various social stereotypes and the occurrence of the so-called hypocritical society (Wojciech Chudy) or disinformation society (Marian Golka). All of this in turn indicates a low level of political culture of many citizens (Edmund Wnuk-Lipinski), which is primarily conditioned by the lack of civic competencies. The negative phenomena for a democracy are analyzed in the axiological context; as the basis for the analysis, the statement of values made by Leon Dyczewski has been adopted.

2016-01-01T00:00:00Z Anioł, Joanna https://repozytorium.ukw.edu.pl///handle/item/4086 2017-07-12T00:01:30Z 2016-01-01T00:00:00Z

Emocje i edutainment, czyli więcej pytań niż odpowiedzi Anioł, Joanna Edutainment, czyli uczenie się poprzez rozrywkę, jest paradygmatem edukacyjnym wykorzystywanym już od kilkudziesięciu lat. Systematyczna praca badawcza prowadzona nad skutecznością edurozrywki i perswazyjnym charakterem narracji realizowana jest jednakże od niedawna. W pracach poświęconych edutainmentowi i uczeniu się z mediów masowych dominują badania ilościowe. W artykule dokonano zestawienia teorii edutainmentu i socjologii emocji, wskazując na istniejące „niewiadome” w obszarze badań nad edutainmentem. Zasygnalizowano również ograniczenia dotychczasowych analiz wynikające z przyjętej metodologii badań. Edutainment (education-entertainment) is an educational paradigm that has already been used for decades. However, systematic research work conducted on the effectiveness of education-entertainment and persuasive nature of the narrative has been realized since recently. In research on edutainment and learning from the mass media, the quantitative methods have generally been used. The article is a juxtaposition of the theory of edutainment and sociology of emotions pointing at the existing ambiguities in the field of edutainment research. The author of the article has also indicated limitations of the analyses to date resulting from the adopted research methodology.

2016-01-01T00:00:00Z